Maximaal bedrag familiehypotheek: wat mag en wat is verstandig

Bij een familiehypotheek bepalen ouders en kinderen zelf de hoofdsom. De wet schrijft geen maximum voor en de Belastingdienst hanteert evenmin een plafond. Wel kijkt de fiscus naar de manier waarop de lening is ingericht. In dit artikel leg ik uit welke factoren meespelen bij het bepalen van een verstandig bedrag en hoe je voorkomt dat de Belastingdienst vragen stelt.

Waarom er geen wettelijk maximum bestaat

In de Nederlandse wet staat nergens een maximumbedrag voor leningen tussen familieleden. Dit geldt zowel voor onderhandse leningen als voor hypothecaire geldleningen waarbij het onderpand via de notaris wordt gevestigd. De vrijheid om zelf een bedrag te kiezen is een van de redenen waarom veel families kiezen voor een familielening in plaats van, of naast, een bankhypotheek.

Het ontbreken van een maximum betekent niet dat elk bedrag even verstandig is. De hoogte van de lening hangt samen met de woningwaarde, het inkomen van het kind en de financiële positie van de ouders. Een bedrag dat op papier mogelijk is, kan in de praktijk onhaalbaar blijken wanneer de maandlasten te hoog worden of de ouders hun eigen reserve nodig hebben.

Wil je juist een klein bedrag lenen? Op de pagina over het minimale bedrag lees je hoe je ook bedragen vanaf 500 euro netjes vastlegt. Voor een compleet overzicht van de mogelijkheden verwijs ik je naar de uitleg over de familiehypotheek.

Wat de Belastingdienst controleert

De Belastingdienst stelt geen maximum, maar toetst wel of de lening zakelijk is ingericht. Dat betekent dat de afspraken vergelijkbaar moeten zijn met wat een onafhankelijke partij zou accepteren. De fiscus kijkt daarbij naar vier elementen.

Het eerste element is de rente. Deze moet marktconform zijn, oftewel vergelijkbaar met wat banken rekenen voor een soortgelijke lening. Een te lage rente wordt gezien als een schenking. Op de pagina over de marktconforme rente lees je hoe je het juiste percentage bepaalt.

Het tweede element is de schriftelijke vastlegging. De Belastingdienst verwacht een leningovereenkomst waarin het bedrag, de rente, de looptijd en het aflossingsschema staan. Bij grotere bedragen kan ook een notariële hypotheekakte wenselijk zijn voor extra zekerheid.

Het derde element is de aflossing. Voor hypotheekrenteaftrek moet je annuïtair of lineair aflossen binnen 30 jaar. De aflossingen moeten daadwerkelijk plaatsvinden en aantoonbaar zijn via bankafschriften. Blijven betalingen uit terwijl dat wel is afgesproken, dan kan de fiscus dit aanmerken als schenking.

Het vierde element is de daadwerkelijke betaling. De rente en aflossingen moeten via de bank verlopen zodat je achteraf kunt bewijzen dat de betalingen hebben plaatsgevonden. Contante betalingen zijn niet controleerbaar en worden daarom afgeraden.

Rekenvoorbeeld: wat kost een hoog bedrag per maand?

Stel: je leent 150.000 euro van je ouders tegen 4% rente. Je lost annuïtair af in 30 jaar. Wat betekent dit voor je maandlasten en het belastingvoordeel?

Aandachtspunten bij een hoog maximaal bedrag

Hoe hoger het bedrag, hoe belangrijker het wordt om de risicos voor beide partijen in kaart te brengen. Hieronder bespreek ik de belangrijkste overwegingen.

Draagkracht van de lener

Ook al stelt de wet geen maximum, het inkomen van de lener bepaalt in de praktijk wat haalbaar is. Een te hoog bedrag leidt tot maandlasten die niet vol te houden zijn. Het is verstandig om dezelfde vuistregels te gebruiken als banken. Dit betekent dat de maandlasten niet meer dan ongeveer 30 tot 35 procent van het netto inkomen mogen bedragen. Op de pagina over de inkomensnorm lees je hoe je dit berekent.

Financiële positie van de geldverstrekker

Ouders die een groot bedrag uitlenen, moeten er rekening mee houden dat dit geld langere tijd vastzit. Stel jezelf de vraag of je dit bedrag kunt missen als er iets onverwachts gebeurt. Denk aan zorgkosten, een verbouwing of een wijziging in je pensioenplannen. Het is ook belangrijk om af te spreken wat er gebeurt als de lener betalingsachterstanden oploopt of de woning wordt verkocht.

Schenkbelasting bij een lage rente

Vraag je een rente die onder de marktrente ligt? Dan beschouwt de Belastingdienst het verschil als een schenking. Dit kan schenkbelasting opleveren wanneer je boven de vrijstellingen uitkomt. Op de pagina over schenkingsvrijstellingen vind je de actuele bedragen en uitleg over hoe je dit voorkomt.

Verdeling bij meerdere kinderen

Wanneer je een groot bedrag uitleent aan één kind, kan dit gevolgen hebben voor de verdeling van de erfenis. Het is verstandig om hierover open te communiceren met alle kinderen en eventueel afspraken vast te leggen over hoe de lening wordt verrekend bij een toekomstige erfenis.

Hoe bepaal je het maximale bedrag in de praktijk?

Het bepalen van het juiste bedrag is een combinatie van rekenwerk en overleg. Begin met het in kaart brengen van de woningwaarde en het benodigde financieringsbedrag. Bereken vervolgens wat de maandlasten worden bij verschillende bedragen en rentepercentages. Op de pagina met de voorbeeldberekening kun je zien hoe dit uitpakt.

Naast de berekening is het belangrijk om het gesprek aan te gaan met alle betrokkenen. Bespreek niet alleen het bedrag, maar ook wat er gebeurt bij tegenvallers. Wat als de lener werkloos wordt? Wat als de ouders het geld eerder nodig hebben? Door deze scenario's vooraf te bespreken, voorkom je misverstanden en conflicten achteraf.

Tot slot is het verstandig om de afspraken schriftelijk vast te leggen in een leningovereenkomst. Op familiehypotheekoverzicht.nl kun je een overeenkomst genereren die voldoet aan de fiscale eisen. Je ontvangt automatisch een aflossingsschema en jaarlijks een overzicht van betaalde rente voor je belastingaangifte.

Samenvatting

Lees verder