Vrijstellingen schenkbelasting 2026

Wat een vrijstelling bij schenken inhoudt

Een schenkingsvrijstelling is het bedrag dat je mag weggeven zonder dat de ontvanger daarover schenkbelasting betaalt. De Successiewet bepaalt per type relatie hoe hoog dat bedrag is. Alles wat boven de vrijstelling uitkomt, wordt belast tegen het tarief dat hoort bij de verwantschap tussen schenker en ontvanger. Hoe dichter de familieband, hoe lager het tarief. Op onze overzichtspagina over schenken lees je meer over de verschillende vormen en de samenhang met de familiehypotheek.

De Belastingdienst beoordeelt de vrijstelling per schenker en per ontvanger, per kalenderjaar. Fiscale partners worden daarbij als één schenker gezien. Dat betekent dat twee ouders die allebei op een eigen bankrekening geld overmaken naar hun kind, toch samen maar één keer de vrijstelling mogen gebruiken. Wie dat over het hoofd ziet, betaalt onnodig schenkbelasting.

De jaarlijkse vrijstelling per relatie

De jaarlijkse vrijstelling is het standaardbedrag dat elk kalenderjaar beschikbaar is, zonder verdere voorwaarden. In 2026 mogen ouders aan elk van hun kinderen € 6.908 schenken zonder dat er schenkbelasting verschuldigd is. Voor alle overige relaties, denk aan grootouders, broers, zussen, nichten, neven of vrienden, geldt een vrijstelling van € 2.769 per schenker per ontvanger.

Het verschil is aanzienlijk. Ouders die twee kinderen hebben, kunnen samen € 13.816 per jaar belastingvrij overmaken. Een grootouder die hetzelfde bedrag aan datzelfde kleinkind wil schenken, betaalt over het meerdere boven € 2.769 schenkbelasting. Dat hogere tarief voor overige verkrijgers maakt het extra belangrijk om vooraf te berekenen hoeveel belasting verschuldigd is.

De jaarlijkse vrijstelling hoef je niet aan te vragen. Zolang de schenking het vrijgestelde bedrag niet overschrijdt, is aangifte niet verplicht. Toch raden wij op familiehypotheekoverzicht.nl aan om elke schenking schriftelijk vast te leggen en het betaalbewijs te bewaren. Dat voorkomt discussie bij een eventuele controle door de Belastingdienst, zeker als er in dezelfde periode ook een familielening loopt.

Eenmalig verhoogde vrijstelling voor kinderen

Naast de jaarlijkse vrijstelling kennen ouders de mogelijkheid om eenmalig een groter bedrag belastingvrij te schenken aan een kind dat tussen de 18 en 40 jaar oud is. Er bestaan twee varianten. De eerste is de eenmalig verhoogde vrijstelling voor een vrij besteedbaar doel: in 2026 is dat € 33.129. Het kind mag dit bedrag naar eigen inzicht besteden, bijvoorbeeld voor de aflossing van een studieschuld, de aanschaf van een auto of het financieren van kosten koper bij een woning.

De tweede variant is de eenmalig verhoogde vrijstelling voor een dure studie of opleiding. Het bedrag is in 2026 € 69.009. Daar staat tegenover dat het kind moet aantonen dat de studiekosten ten minste € 20.000 per jaar bedragen. Denk aan langdurige beroepsopleidingen of internationale studies. De ouder en het kind moeten een schriftelijke overeenkomst opstellen waarin staat waarvoor het bedrag wordt aangewend, en het kind dient de besteding achteraf te kunnen verantwoorden.

Beide varianten zijn eenmalig. Heb je de verhoogde vrijstelling al een keer gebruikt, dan kun je er niet opnieuw een beroep op doen. Dat geldt ook als je destijds niet het volledige bedrag hebt benut. De Belastingdienst houdt bij welke kinderen de verhoogde vrijstelling al hebben ontvangen. In het jaar dat de verhoogde vrijstelling wordt toegepast, vervangt die de gewone jaarlijkse vrijstelling. Je kunt ze dus niet op elkaar stapelen.

De specifieke woningvrijstelling, vaak aangeduid als de jubelton, is per 1 januari 2024 volledig afgeschaft. Ouders die hun kind willen helpen bij de aankoop van een woning, kunnen wel de eenmalig verhoogde vrij besteedbare vrijstelling benutten en dat bedrag vervolgens laten gebruiken voor de woning. Het verschil is dat er dan geen bestedingseis voor de eigen woning meer geldt. Het kind mag het bedrag ook voor iets anders inzetten.

Actuele bedragen 2026 in een tabel

Onderstaande tabel toont alle vrijstellingen die in 2026 gelden. De bedragen worden jaarlijks geindexeerd door het Ministerie van Financien en gepubliceerd door de Belastingdienst.

Boven de vrijstelling geldt een tarief van 10% (kinderen) of 18% (overige verkrijgers) tot een belaste verkrijging van € 158.669. Daarboven stijgt het tarief naar 20% respectievelijk 36%. Raadpleeg altijd de actuele tabellen van de Belastingdienst voor het exacte tarief.

Rekenvoorbeelden uit de praktijk

Ouders schenken € 8.000 aan hun kind

Een echtpaar maakt in december 2026 eenmalig € 8.000 over naar de bankrekening van hun dochter. Omdat fiscale partners als één schenker gelden, bedraagt de jaarlijkse vrijstelling € 6.908. Het belaste deel is dan € 1.092. Voor kinderen geldt in de eerste schijf een tarief van 10%, wat neerkomt op een indicatieve schenkbelasting van € 109. Aangifte is niet verplicht als het bedrag binnen de jaarlijkse vrijstelling zou vallen, maar in dit geval overschrijdt de schenking die grens, dus moet er aangifte gedaan worden.

Eenmalig verhoogd voor vrij besteedbaar doel

Ouders willen hun 26-jarige zoon helpen met de kosten koper bij zijn eerste woning. Ze schenken € 33.129, precies het maximum van de eenmalig verhoogde vrijstelling voor een vrij besteedbaar doel. Omdat het bedrag volledig onder de vrijstelling valt, is er geen schenkbelasting verschuldigd. Het kind moet de vrijstelling wel aanvragen via de aangifte schenkbelasting in Mijn Belastingdienst. Zonder die aangifte wordt de verhoogde vrijstelling niet toegepast en volgt een aanslag.

Grootouder schenkt € 5.000 aan kleinkind

Een grootmoeder schenkt € 5.000 aan haar kleinkind van 22 jaar. Voor de Belastingdienst valt dit onder "overige relaties" en niet onder de ouder-kindvrijstelling. De jaarlijkse vrijstelling is daarom € 2.769. Over het verschil van € 2.231 is schenkbelasting verschuldigd. Voor overige verkrijgers geldt een tarief van 18% in de eerste schijf, wat neerkomt op € 402 indicatieve belasting. De kleinere vrijstelling en het hogere tarief maken het verschil met een schenking van ouder aan kind goed zichtbaar.

Wil je je eigen situatie doorrekenen? Met de calculator schenk- en leenconstructie vul je het schenkingsbedrag en de relatie in en zie je direct hoeveel schenkbelasting verschuldigd is en wat het effect is op een eventuele familielening.

Vrijstellingen en de familiehypotheek

Bij een familiehypotheek lenen ouders geld aan hun kind voor de aankoop van een woning. Naast die lening schenken veel ouders ook jaarlijks een bedrag dat het kind gebruikt om extra af te lossen of om de kosten koper te betalen. Zolang die schenking binnen de jaarlijkse vrijstelling van € 6.908 blijft, is er geen schenkbelasting verschuldigd.

De combinatie van lenen en schenken vraagt wel om een zorgvuldige administratie. De Belastingdienst wil zien dat de lening een reele lening is, met een marktconforme rente en een aflossingsschema. Als de ouder jaarlijks precies het bedrag van de vrijstelling schenkt en het kind dat vervolgens direct terugbetaalt als aflossing, moet duidelijk zijn dat beide transacties op zichzelf staan. Er moet een aparte schenkingsovereenkomst zijn en de lening moet een eigen leningovereenkomst hebben. Zonder die scheiding ontstaat het risico dat de Belastingdienst de constructie als geheel beoordeelt en de renteaftrek weigert.

Op familiehypotheekoverzicht.nl kun je de lening en de jaarlijkse schenking naast elkaar bijhouden. Het platform berekent de restschuld na elke aflossing en genereert de jaaropgave die nodig is voor de belastingaangifte van zowel de geldgever als de ontvanger. Zo blijft de administratie waterdicht, ook als de Belastingdienst jaren later vragen stelt.

Veelgemaakte fouten bij schenkingsvrijstellingen

De meest voorkomende fout is dat beide ouders denken dat ze afzonderlijk de vrijstelling mogen benutten. Fiscale partners worden door de Belastingdienst als één schenker beschouwd. Schenken vader en moeder elk apart € 5.000 naar hun kind, dan bedraagt de totale schenking € 10.000 terwijl de vrijstelling slechts € 6.908 is. Over het verschil van € 3.092 is schenkbelasting verschuldigd.

Een tweede veelgemaakte fout betreft de eenmalig verhoogde vrijstelling. Ouders gaan ervan uit dat het kind het volledige bedrag in meerdere jaren kan ontvangen. Dat is niet het geval. De verhoogde vrijstelling moet in één kalenderjaar worden benut (voor de vrij besteedbare variant) of in maximaal drie aaneengesloten jaren worden gespreid (voor de studievariant, onder aanvullende voorwaarden). Wie dat te laat ontdekt, kan de vrijstelling niet meer volledig benutten.

Tot slot vergeten ontvangers regelmatig aangifte te doen wanneer zij de verhoogde vrijstelling willen toepassen. Zonder aangifte wordt de vrijstelling niet automatisch verleend. De Belastingdienst stuurt dan een aanslag op basis van het reguliere tarief. Die aanslag kan maanden later komen, wanneer het lastig is om de situatie alsnog te herstellen. Doe de aangifte dus direct na ontvangst van de schenking.

Lees verder