Minimaal bedrag familiehypotheek

Er staat nergens een minimum in de wet

De Inkomstenbelasting kent het begrip "eigenwoningschuld". Dat begrip is gekoppeld aan voorwaarden rond besteding, aflossing en rente, niet aan een minimale hoofdsom. Nergens in artikel 3.119a van de Wet IB 2001 staat een drempel waaronder een lening niet als eigenwoningschuld kan gelden. Dat betekent dat een familielening van €500 en een familielening van €300.000 fiscaal op exact dezelfde manier worden beoordeeld.

In de praktijk zien wij op familiehypotheekoverzicht.nl leningen vanaf enkele duizenden euro's. Ouders die hun kind helpen met de financiering van een nieuwe keuken of badkamer kiezen regelmatig voor een bedrag tussen €5.000 en €15.000. Zolang dat geld aantoonbaar naar de eigen woning gaat en er een correct aflossingsschema is, staat niets de renteaftrek in de weg.

Waarom de Belastingdienst niet naar het bedrag kijkt

De Belastingdienst beoordeelt een familiehypotheek op drie punten: is er een schriftelijke overeenkomst, is de rente marktconform en wordt er daadwerkelijk afgelost volgens een annuïtair of lineair schema? Of het om €2.000 of €200.000 gaat, verandert aan die toets niets. Een kleine lening zonder contract is net zo kwetsbaar als een grote lening zonder contract.

Juist bij lagere bedragen onderschatten families het belang van goede documentatie. De redenering "het gaat maar om een paar duizend euro, dat hoeft niet zo formeel" is begrijpelijk maar fiscaal riskant. Zonder vastgelegde afspraken kan de inspecteur het gehele bedrag als schenking aanmerken. Bij een klein bedrag valt de naheffing mee, maar het verlies aan renteaftrek over de volledige looptijd telt op.

Zakelijkheid bewijzen bij een klein leenbedrag

De kern van een fiscaal correcte familiehypotheek is zakelijkheid. Dat geldt ook wanneer het bedrag bescheiden is. Stel je leent €8.000 van je ouders voor de vervanging van je cv-ketel en dakisolatie. Dan moet de leningovereenkomst de hoofdsom, looptijd, rente en het aflossingsschema bevatten. De betalingen verlopen via de bank zodat er een bewijs is van elke termijn.

De rente moet marktconform zijn. Dat betekent dat je kijkt naar wat een bank zou rekenen voor een vergelijkbare lening. Bij kleine bedragen is de looptijd vaak kort, waardoor een iets hogere rente logisch is dan bij een langlopende hypotheek. Leg in het contract vast welke rentebron je hebt gebruikt, zodat je achteraf kunt aantonen dat de rente niet willekeurig is gekozen.

Schenken en lenen combineren bij kleinere bedragen

Bij bedragen onder de €10.000 overwegen ouders soms om het hele bedrag te schenken in plaats van te lenen. Dat kan, maar het heeft fiscale gevolgen. De jaarlijkse schenkingsvrijstelling voor kinderen bedraagt in 2025 €6.633. Alles daarboven is belast met schenkbelasting. Lenen kan dan voordeliger zijn, mits de administratie op orde is.

Een veelgekozen constructie is een deel schenken en een deel lenen. Stel je ouders willen €12.000 bijdragen aan de verbouwing van je badkamer. Ze schenken €6.000 binnen de vrijstelling en lenen de overige €6.000 via een familiehypotheek. Over het geleende deel betaal je rente die aftrekbaar is in box 1. Het geschonken deel is belastingvrij. Houd beide stromen strikt gescheiden in de administratie: een schenkingsovereenkomst voor het ene deel en een leningovereenkomst voor het andere.

Eigen woning of box 3: het doel bepaalt de aftrek

Of de rente aftrekbaar is hangt niet af van het bedrag maar van de besteding. Gaat het geleende geld naar aankoop, verbetering of onderhoud van de eigen woning? Dan valt de schuld in box 1 en is de rente aftrekbaar. Gebruik je het geld voor iets anders, bijvoorbeeld een auto of een belegging, dan valt de lening in box 3 en is er geen renteaftrek.

Bij kleine bedragen is het extra belangrijk om het doel te documenteren. Bewaar de facturen van de aannemer, de offerte voor de keuken of de bon van het bouwmateriaal. De Belastingdienst kan bij controle vragen waarvoor het geleende bedrag is ingezet. Kun je dat niet aantonen, dan verlies je de renteaftrek. Meer over de fiscale behandeling lees je op de pagina familiehypotheek en de Belastingdienst.

Voorbeelden uit de praktijk

Een van onze gebruikers leende €3.500 van zijn moeder voor het vervangen van de kozijnen. De looptijd is 5 jaar, de rente 5,2% en het schema annuïtair. Maandelijks schrijft hij €66,46 over met de omschrijving "termijn leningovereenkomst dd 01-06-2025". Aan het einde van het jaar genereert hij via familiehypotheekoverzicht.nl de jaaropgave met het totaal aan betaalde rente, die hij opvoert in zijn aangifte.

Een ander voorbeeld: ouders willen hun dochter helpen met €15.000 voor een nieuwe keuken. Ze schenken €6.633 (vrijstelling 2025) en lenen de overige €8.367 via een familielening met 4,8% rente en een looptijd van 10 jaar. De dochter lost lineair af en betaalt elke maand een vast bedrag aan aflossing plus de rente over het openstaande saldo. De schenkingsovereenkomst en de leningovereenkomst staan los van elkaar zodat de zakelijkheid van de lening niet ter discussie staat.

Fouten die wij in de praktijk tegenkomen

De meest voorkomende fout bij kleine familieleningen is dat er helemaal niets op papier staat. Familieleden vertrouwen elkaar en vinden het overdreven om voor €5.000 een overeenkomst op te stellen. Toch is dat contract de basis voor de renteaftrek. Zonder schriftelijke afspraak is er geen bewijs dat het om een lening gaat en niet om een schenking.

Een tweede valkuil is een rente die afwijkt van de markt. Bij grote leningen is een te lage rente direct zichtbaar, maar bij een lening van een paar duizend euro denken families er minder snel over na. Het verschil tussen de marktconforme rente en de werkelijk gehanteerde rente kan door de fiscus als schenking worden aangemerkt. Gebruik daarom altijd een actuele rentebron en leg je keuze vast in het contract.

Tot slot zien wij dat betalingen niet via de bank verlopen. Contante aflossingen zijn lastig te bewijzen. Stel een automatische incasso of periodieke overboeking in zodat elke termijn traceerbaar is via bankafschriften.

Lees verder