Wat kost een familielening je ouders in box 3? Nieuw: de box 3-calculator

Wat de calculator laat zien

Je vindt het kaartje in je dashboard onder Lening bij, onder de gegevens van de geldgever. Werkt de familie met een hypotheekadviseur, dan ziet die precies hetzelfde in het dossier, bij de financier. Nieuwe invoer is niet nodig: de calculator gebruikt de lening die al in het platform staat, inclusief extra aflossingen en aflosvakanties.

Bovenaan staat het antwoord op die ene vraag: hoeveel levert uitlenen per jaar meer op dan sparen. Daaronder een korte tabel met de rente, de box 3-belasting en wat er netto overblijft, voor de familielening én voor hetzelfde bedrag op de spaarrekening. Met het netto rendement erbij, zodat je beide meteen kunt vergelijken.

Waarom box 3 met 6,00% rekent

Hier gaat het in de praktijk vaak mis in de verwachting. Ouders denken dat ze belasting betalen over de rente die binnenkomt. Dat is niet zo. Box 3 kijkt naar wat je bezit op 1 januari, en rekent daar een fictief rendement over.

Het geld dat je ouders uitlenen staat niet meer op de bank. Het is een vordering op jou geworden, en die valt in box 3 onder overige bezittingen. Voor 2026 is het fictieve rendement daarvoor 6,00%. Over spaargeld is dat maar 1,28%. Over dat fictieve rendement betalen je ouders 36% belasting.

Het bedrag dat telt is de openstaande schuld op 1 januari, dezelfde stand die in de jaaropgave staat. Lossen jullie af, dan daalt de box 3-heffing elk jaar mee.

Rekenvoorbeeld: lening tegenover spaarrekening

Stel: je ouders lenen je op 1 januari 2026 € 150.000, annuïtair in 30 jaar, tegen 4% rente. Ik ga ervan uit dat de hele lening buiten hun heffingsvrij vermogen valt, bijvoorbeeld omdat ze daarnaast nog spaargeld hebben. Zo ziet 2026 er dan uit:

Schrik niet van die box 3-regel: 54% van de rente gaat op aan box 3. Dat komt doordat het fictieve rendement van 6,00% hoger ligt dan de 4% die je werkelijk betaalt. Toch houden je ouders netto € 1.483 per jaar meer over dan wanneer het geld op de spaarrekening blijft staan. Voor de spaarrekening reken ik met een spaarrente gelijk aan het fictieve rendement op spaargeld.

Fictief of werkelijk rendement

Met de schakelaar bovenaan wissel je tussen het fictieve rendement en het werkelijke rendement. Bij werkelijk rendement rekent de calculator met de rente die in het jaar echt binnenkomt. In het voorbeeld daalt de box 3-belasting dan naar € 2.143 en houden je ouders € 3.809 over (2,54%).

Klinkt als een makkelijke keuze, maar let op. De tegenbewijsregeling geldt voor het héle box 3-vermogen van je ouders, niet alleen voor de lening. Hebben ze ook beleggingen die een goed jaar draaiden, dan kan het werkelijke rendement in totaal juist hoger uitvallen. De Belastingdienst rekent altijd met het laagste van de twee, en daarvoor moeten je ouders het werkelijke rendement zelf aantonen.

Vrijstelling en partner

Standaard rekent de calculator alsof de hele lening buiten het heffingsvrij vermogen valt. Hebben je ouders naast de lening weinig ander vermogen, dan valt een deel van de lening binnen de vrijstelling en betalen ze daarover geen box 3. Dat stel je in onder Vrijstelling.

Het heffingsvrij vermogen is in 2026 € 59.357 per persoon. Heb je bij de geldgever een partner ingevuld, of is de geldgever gehuwd of geregistreerd partner, dan gaat de calculator uit van € 118.714 voor beiden samen.

Welk jaar de calculator laat zien

De calculator rekent over het lopende belastingjaar. Is de lening na 1 januari gestart, dan telde hij op dat meetmoment nog niet mee. De calculator laat dan het eerste jaar zien waarin de lening wél meetelt: bij een lening van 1 februari 2026 is dat 2027.

Meer achtergrond over hoe de lening voor jou in box 1 en voor je ouders in box 3 valt, lees je in box 1 en box 3 bij een familiehypotheek. Beleggen je ouders? Dan is dit artikel over box 3 voor beleggers een goede aanvulling.

Leg de lening vast, houd het aflosschema bij en zie elk jaar wat het je ouders kost en oplevert.

Veelgestelde vragen

Box 3-percentages 2026: overige bezittingen 6,00%, banktegoeden 1,28% (voorlopig), tarief 36%. Bron: Belastingdienst. Het rekenvoorbeeld is indicatief en geen belastingadvies.